میثم راستگو

عمران

سدهای لاستیکی
نویسنده : میثم راستگو - ساعت ۱:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٦/٢

تکنولوژی نسبتاً جدیدی که برای مهار آبهای سطحی به کار گرفته شده است تکنولوژی ساخت سدهای لاستیکی می باشد . قبل از این نوع سدها برای مهار و هدایت آب به سوی زمینهای وسیع و آبروها ، از دریچه های فولادی و تخته های چوبی استفاده می شد که در جلوی دریچه ها قرار می گرفت تا آب با فشار بیشتری جریان داشته باشد . در این کار نیز به نیروی انسانی نیاز بود و اگر در باز کردن این دریچه ها تأخیری روی می داد سیل ایجاد می شد و دریچه را با خود می برد                                                                                                                         .
ایده استفاده از سدهای لاستیکی اولین بار در سال 1950 توسط «ایمبرسون» مطرح شد . در سال 1965 اولین سد لاستیکی بادی در ژاپن برای ذخیره سازی آب به بهره برداری رسید .
هم اکنون در حدود 100 سد لاستیکی در آمریکای شمالی ، بیش از 1000 سد لاستیکی در ژاپن و خاور دور ، و در مجموع 2600 سد در نقاط مختلف جهان به طور موفقیت آمیز در دست بهره برداری میباشند.


تکنولوژی نسبتاً جدیدی که برای مهار آبهای سطحی به کار گرفته شده است تکنولوژی ساخت سدهای لاستیکی می باشد . قبل از این نوع سدها برای مهار و هدایت آب به سوی زمینهای وسیع و آبروها ، از دریچه های فولادی و تخته های چوبی استفاده می شد که در جلوی دریچه ها قرار می گرفت تا آب با فشار بیشتری جریان داشته باشد . در این کار نیز به نیروی انسانی نیاز بود و اگر در باز کردن این دریچه ها تأخیری روی می داد سیل ایجاد می شد و دریچه را با خود می برد                                                                                                                         .
ایده استفاده از سدهای لاستیکی اولین بار در سال 1950 توسط «ایمبرسون» مطرح شد . در سال 1965 اولین سد لاستیکی بادی در ژاپن برای ذخیره سازی آب به بهره برداری رسید .
هم اکنون در حدود 100 سد لاستیکی در آمریکای شمالی ، بیش از 1000 سد لاستیکی در ژاپن و خاور دور ، و در مجموع 2600 سد در نقاط مختلف جهان به طور موفقیت آمیز در دست بهره برداری میباشند.

کاربرد ها و مزایای سدهای لاستیکی                                        

۱:کنترل سیلابها و تنظیم جریان رودخانه :                              

این کار نوسط دستگاههای الکترونیکی در اتاق کنترل و به طور خودکار انجام می گیرد . پایی آمدن رقوم سطح آب از یک سطح مشخص به معنای پایان سیلاب است ، که در این صورت دستگاه الکترونیکی کنترل ، دستور افراشتن سد را اعلام می دارد که با این اعلام کمپرسور هوا به کار افتاده و سد را باد میکند .

۲:کنترل رسوب رودخانه :

از آن جا که سکوی بتنی محل استقرار سد لاستیکی ، در کف رودخانه و هم تراز با بستر آن کار گذاشته می شود ، در هنگام خواباندن سد ، شرایط رودخانه مانند شرایط قبل از احداث سد لاستیکی است . این ویژگی باعث می شود که پشت سدهای لاستیکی را رسوب پر نکند ، زیرا در هنگام وقوع سیل که بیشترین بار رسوب گذاری رودخانه است ، سد به صورت اتوماتیک به حالت خوابیده در می آید و رودخانه شرایط طبیعی پیدا می کند .

موارد استفاده از سدهای لاستیکی :

1. کنترل سد و حفاظت ساحلی در برابر فرسایش .
2. نصب بر روی بندها و سدها به منظور افزایش ارتفاع آنها و کمک به تولید برق .
3. کاهش آلودگی آب .
4. افزایش ظرفیت ذخیرة سدها .
5. مسائل تفریحی از قبیل شنا ، قایق رانی ، ...
6. جلوگیری از نفوذ آب شور دریا به هنگام مد به ساحل .
7. ...

مزایای اقتصادی سدهای لاستیکی نسبت به موارد جایگزین:


از جمله مزایای اقتصادی این سد ها نسبت به موارد جایگزین شده عبارتند از :
1. سدهای لاستیکی به فونداسیون پیچیده ای نیاز ندارند .
2. این سد ها می توانند تا دهانه ای به طول 100 متر اجرا شوند .
3. این سدها به حداقل حفاظت و نگهداری نیاز دارند . قسمت عمدة تعمیرات مربوط به سیستمهای مکانیکی سد می باشد . تعمیر و نگهداری بدنة سد نیز شباهت بسیاری به تعمیر لاستیک اتومبیل دارد و در صورت سوراخ شدن بدنة سد آن را مانند لاستیک اتومبیل پنچر گیری می کنند .
4. انعطاف پذیری سد در مقابل زلزله .
5. نصب و ساختن بسیار سریع .

اجرای سدهای لاستیکی :

سدهای لاستیکی از یک تیوپ هوا که به یک بستر متصل می شود تشکیل شده است ، انواع قدیم سدهای لاستیکی FABRI DAM نامیده می شد که به در آنها مخلوط آب و هوا برای متورم کردن تیوپ استفاده می شد ، در حال حاضر از سدهایی به نام INFLATABLE DAM استفاده می گردد یعنی سدهایی که قابل باد شدن می باشند .
ساختمان سدهای لاستیکی را می توان متشکل از سه بخش دانست :
1. بدنة سد ( RUBBER DAM BODY )
2. بستر سد و تجهیزات مهار
3. سیستم کنترل و بهره برداری

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

با ابتکار شهرداری دزفول نخستین بار در خوزستان سد های پلاستیکی بر رودخانه دز احداث می شود.
به گزارش واحد خبر روابط عمومی شهرداری دزفول به نقل از معاون فنی و مهندسی شهرداری دزفول، کار مکان یابی احداث این سد ها آغاز شده است.

مهندس محمدرضا رشیدی زاده افزود : شهرداری دزفول سه سال پیش تا کنون برنامه احداث این سد ها را در دستور کار خود دارد و حداقل دو سد پلاستیکی بر رودخانه دز حد فاصل تفریحگاه ساحلی دز (علی کله ) تا پل پنجم در جنوب دزفول احداث می شود.
وی با اشاره به کاربرد این نوع سد در رودخانه دز افزود حفاظت ساحل رود دز در برابر فرسایش ، کاهش آلودگی آب ، احداث دریاچه های تفریحی به منظور ورزش های تفریحی و گردشگری و تنظیم جریان رودخانه از اهداف شهرداری دزفول در اجرای این برنامه است.
گفتنی است سد پلاستیکی از یک تیوپ هوا که به یک بستر متصل می شود تشکیل شده که در آنها از جریان هوا برای متورم کردن تیوپ استفاده می شود .ساختمان سدهای لاستیکی از سه قسمت بدنه ، بستر و تجهزیات مهار و سیستم کنترل و بهره برداری تشکیل شده است.


comment نظرات ()